Modern of Postmodern?

In het het meest recente nummer van //Collectie, het mediavakblad voor bibliotheekmedewerkers een mooie NBD/Biblion-uitgave een aantal zeer lezenswaardige stukken.
In de eerste plaats - en enig chauvinisme is me hierbij niet vreemd - een verhaal van Paul van Royen over de bibliotheken van 100 talenten in Roosendaal en Heerhugowaard. Nu ik in Heerhugowaard sinds januari mijn kantoor heb op de derde etage - jeugdafdeling - ondervind ik bijna letterlijk dat er sprake is van een bruisende en feestelijke bibliotheek die bol staat van activiteiten, waarin kinderen niet alleen meedoen, maar ook meewerken.
Daarnaast een interview met Irene Costera Meijer, hoogleraar en onderzoeker aan de VU. Onder de titel 'Jongeren zijn gewend aan verwarring' schetst zij de rol die bibliotheken kunnen spelen voor met name jongeren. Bibliotheken moeten zich niet langer de vraag stellen hoe zij jongeren kunnen bereiken, maar wat zij voor jongeren kunnen betekenen.
Costera Meijer heeft in de publicatie De toekomst van het nieuws helder omschreven dat de wijze waarop nieuws wordt geconsumeerd onder invloed van digitale ontwikkelingen, drastisch aan het veranderen is.
“De postmoderne nieuwsconsument heeft meer behoefte aan ervaringen dan aan informatie” is één van haar conclusies.
Postmodern versus modern betekent onder andere:
# functievervloeing i.p.v. functiescheiding: genres vloeien samen
# multitasking i.p.v. monotasking
# nieuws is ook fun i.p.v. ernstig
# verantwoording tijdens en ongevraagd i.p.v achteraf en desgevraagd
# impact i.p.v. inhoud: emotie en gevoel spelen een belangrijke rol
# circulaire i.p.v. lineaire presentatie
Voor bibliotheken betekent dat volgens Costera Meijer dat zij meer de nadruk moeten leggen op actieve beoefening:
'Jongeren willen graag zelf met dingen aan de gang: schrijven, dichten, musiceren, leuke dingen doen met taal. Schaf er de apparatuur voor aan, stel activiteiten centraal en stem daar de sfeer op af. De omslag naar meer participatie, actieve betrokkenheid, is volop aan de gang.'
In Heerhugowaard is dat proces al gestart, aan de rest van Kennemerwaard gaan we hard werken.

Routine en Goudklompjes

Tijdens Nieuw Elan - alweer een paar jaar geleden - spraken we eens over een interessante stelling die de meningen tussen de leidinggevenden behoorlijk verdeelde: Een goeie leidinggevende is iemand die duidelijk kan maken dat routine dodelijk is. Aan deze stelling heb ik de afgelopen tijd regelmatig gedacht.

In een bibliotheek die net gefuseerd is speelt het gebrek aan routine een grote rol, heb ik gemerkt in de afgelopen periode. Koortsachtig proberen mensen in hun nieuwe functie en/of rol weer snel een bepaalde routine op te bouwen. Alles wat zo vanzelfsprekend was in de afgelopen jaren (soms decennia) is - zo voelt het soms - in een klap weg: verschrikkelijk!

In dat kader is de deelname van Bibliotheek Kennemerwaard met drie groepen aan het organisatieontwikkelings traject Goudklompjes wellicht merkwaardig. Net gefuseerd, nog lang niet alle 'gewone' processen op orde en dan meedoen aan een 'organisatieontwikkelingstraject'. Laten we er eerst eens voor zorgen dat mensen de gelegenheid hebben bepaalde zaken op rolletjes te laten verlopen.

Afgelopen maandag (9 februari) is de aftrap geweest en is een busje vol medewerkers naar Papendal gereisd. De meesten zijn enthousiast teruggekomen en gaan met hun groep en coach aan de slag. Prachtig format onder het motto Hoopvol onderweg zijn is beter dan aankomen: tientallen groepen bibliotheekmedewerkers uit het hele land die ideeen vormen en uitwisselen en aan de slag zijn/gaan met voor hen relevante zaken.
En natuurlijk kost dat tijd en is niet altijd direct duidelijk wat het resultaat exact zal zijn. En natuurlijk is het op orde hebben van de stapels op de bureau, de reserveringen van de klanten en de verwerking van de bestelde materialen ook belangrijk.
Afgelopen zaterdag gaf de scheurkalender een leuke en toepasselijke spreuk:
Routine: je elke dag voornemen om iets te doen wat je nog nooit gedaan hebt


Foto: RD, Sjaak Verboom

De bibliotheek is van ons

Onder de titel Hanghuis op het Oosterdokseiland was afgelopen zaterdag in het PS van de week een zeer aardige impressie te lezen en zien. Een indruk wordt gegeven van de vele bezoekers aan de centrale bibliotheek in Amsterdam die hier dagelijks van 10 tot 10 om vele uiteenlopende redenen vertoeven.
Een leuk artikel van een bibliotheek die echt succesvol kan worden genoemd. Eerder deze maand was in het Parool te lezen dat de bibliotheek tot de wereldtop hoort, maar wat mij betreft is een constatering dat "de bezoekers hebben zich het gebouw al helemaal toegeeigend" pas echt wereldtop! Is dat niet fantastisch?
Vooral trouwens ook om het gebruik van de bibliotheek om zo veel verschillende redenen. Niet langer komt men alleen maar naar de bibliotheek om een stapeltje boeken te ruilen, maar de bibliotheek wordt steeds meer een plek om andere mensen te ontmoeten, om te verblijven, om te studeren , te musiceren, te luisteren en nog heel veel meer!
Natuurlijk is de bibliotheek er voor de bezoekers, daar zal iedereen het mee eens zijn. Maar misschien is dit minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Het lijkt soms wel eens dat bibliotheekmedewerkers daar wat moeite mee hebben. Natuurlijk zijn er bezoekers die wel eens voor moeilijkheden zorgen in de bibliotheek en minder gemakkelijk in de omgang zijn dan de 'traditionele' bibliotheekbezoeker. Maar het intensieve gebruik van de bibliotheek plaatst veel daarvan in een ander perspectief. Als een bibliotheek er in slaagt om zich zo 'over te geven' aan de gebruikers, dan kan je terecht spreken van wereldtop. En het leuke is dat om bij die wereldtop te horen een bibliotheek niet alleen maar mega-groot hoeft te zijn. Want ook in andere plaatsen en steden kan een bibliotheek opstomen naar de wereldtop. Vooral door ervoor te zorgen dat bezoekers ervaren dat de bibliotheek van hen is!

Foto: Jasper van Es

Voor alle medewerkers...

...van de basisbibliotheek Noord-Kennemerland (Alkmaar,Castricum en Heerhugowaard) worden nieuwe functieprofielen gemaakt. Vandaag een - eerste - bijeenkomst gehad met medewerkers die in verschillende werkgroepen deze functieprofielen gaan maken/aanpassen. In deze eerste bijeenkomst is gepoogd tot het vaststellen van drie competenties te komen die voor alle medewerkers van de nieuwe bibliotheek gelden. Uitgangspunt was het door de OBD opgestelde functiewoordenboek, dat is gebaseerd op het vaardighedenoverzicht van OBIP+. In totaal zo'n kleine 50 vaardigheden.
Laat daar maar eens 17 medewerkers van 3 bibliotheken over praten en kijken of er drie bovenkomen!
Nou... eigenlijk lukte dat vrij soepel. Er bleek een grote mate van overeenstemming te zijn in de prioriteitsstelling van allereerst alle individuele medewerkers en vervolgens ook in de vier afzonderlijke werkgroepen. In de afsluitende plenaire sessie werd nog wel even 'gesteggeld', maar kwamen de belangrijkste vaardigheden als snel bovendrijven.
Naast voldoende cultureel en maatschappelijk bewustzijn wordt van alle medewerkers van de basisbibliotheek Noord-Kennemerland wordt - straks - verwacht dat ze:
* ondernemend en
* klantgericht en
* (resultaat)verantwoordelijk zijn.
Laat de klant ons daar dan maar eens op testen.

Eensgezind

Het vormen van een basisbibliotheek is ook in Noord-Kennemerland een uiterst moeizaam proces. Zo is de "basisbibliotheek Noord-Kennemerland in oprichting" na ongeveer vier jaar (!) in fase 3 aangekomen en zijn er nog drie van de zes potientiele partners over.

Gisteren heb ik met een groepje collega's uit de bibliotheken Alkmaar, Heerhugowaard en Castricum gesproken over de ambities die wij als toekomstige basisbibliotheek hebben. En dan vooral op het gebied van Informatie en advies.

Grappig is dat veel elementen uit de videoboodschap van Ronald Plasterk aan de orde zijn gekomen. Hoewel van de deelnemers er slechts twee aanwezig waren bij BibliotheekPlaza vorige week.

De bibliotheek wil zich in haar diensten nadrukkelijker richten op aandachtsgroepen (Achterstandsgroepen). Er is gesproken over de ambitie de kerntaak 'advies' nadrukkelijker vorm te geven (TomTom) en ook door Plasterk genoemde termen als Leesbevorderaar en Laaggeletterden zijn aan de orde gekomen. Net als de nadrukkelijke wens vernieuwing zichtbaar te maken voor het publiek.

Last but not least noemt Plasterk als belangrijk punt Eensgezindheid. Een essentieel punt in het vernieuwingsproces. In de groep bibliotheekmedewerkers is op het gebied van de inhoud de eensgezindheid in ruime mate aanwezig. Op dat vlak zit het ook wel snor, denk ik. Nu die eensgezindheid nog bij de besturen en vooral de gemeenten. Dat gaat nog spannend worden!