Er is geen waarom (Over Fantastisch!)

Vroeger meenden we te begrijpen dat er enkel maar grenzen zijn aan wat we konden ontdekken, terwijl we juist moeten ontdekken dat er grenzen zijn aan wat we kunnen begrijpen (Kris Verburgh).

Twee maanden geleden was ik in de gelegenheid een college van Kris Verburgh bij te wonen. In zo'n twee uur tijd liet hij ons in een duizelingwekkende snelheid het grenzeloze universum zien en zoomde hij in op het aller aller kleinste en maakte hij ons deelgenoot van het belang en de functie van dendriet, qualia en axon. Ook vertelde hij, bijna tussen neus en lippen door, dat er buiten ons heelal - dat al onmetelijk en onvoorstelbaar groot is - meerdere universums zijn (waarschijnlijk 26 hogerdimensionale ruimtes!) en dat ons heelal (universum) hoogstwaarschijnlijk onstaan is door 'botsingen' van universums in andere dimensies. "Elke quark in ons hoofd is bijna veertien miljard jaar oud. In 3,8 miljard jaar evolutie is ons brein ontstaan. Onze hersenen zijn opgebouwd uit sterrenstof. Minder poëtisch kun je zeggen dat we het nucleaire afval van de sterren zijn."


Het knappe van Verburgh is dat hij dit alles ook nog op een begrijpelijke manier vertelde en in een aantal gevallen liet zien!



Voor mij aanleiding om zijn boek Fantastisch! te gaan lezen. Rustig aan, want  geen kost om in een paar avonden te lezen. Elke keer een hoofdstuk, of soms paragraaf, om daar weer eens rustig over na te denken.


In mijn lijstje favoriete boeken staat Bill Bryson's Kleine geschiedenis van bijna alles, maar dit boek van Verburgh kan daar best aan toegevoegd. Niet omdat Verburgh dezelfde soepele schrijfstijl heeft als Bryson (die wint het eigenlijk vrij gemakkelijk), maar wel omdat Verburgh veel meer doet dan vertellen hoe de stand van zaken is is in de kosmologie, evolutieleer en neurowetenschap.
Verburgh verbindt in de laatste hoofdstukken talloze wetenschappen en gaat in op zaken als religie, spiritualiteit en spiritualiteit. Hiermee verbindt hij al onze huidige wetenschappelijke kennis tot één groot contextverhaal dat de plaats van de mens in ons universum schetst. Een fascinerend verhaal over de mens als product van de kosmos, als bijproduct van de evolutie. Goden en geesten zijn niet nodig om dit universum te verklaren; ze zijn zelf producten van onze geest die op zijn beurt het resultaat is van honderden miljoenen jaren evolutie. Zo is onze soort uitgegroeid tot ‘Homo Fantasia’; de goedgelovige mens, vatbaar voor verzinsels en gek op fantasievolle verhalen. Maar, om Verburgh te citeren: "Er is geen waarom. "

Fantastisch! is een boek dat je doet beseffen hoe oneindig groot alles om ons heen is, hoe ongelooflijk klein tegelijk alles is in onszelf, dat we deel uitmaken van onvoorstelbaar veel tijd, materie en veranderingen, en dat dit alles verwonderlijk en ontzagwekkend is. In één woord: Fantastisch!

Biebteenz (100 talenten en jongerenparticipatie)

De nieuwe jongerenhoek in Heerhugowaard is vorige week op spectaculaire wijze geopend. Wethouder Leo Dickhoff heeft de jongerenhoek officiëel als eerste in gebruik genomen. De Biebteenz gaven als bedenkers van de inrichting en indeling van de nieuwe afdeling een rondleiding aan belangstellenden en onthulden de nieuwe naam van de afdeling: Chillzone.

In september schreef ik over een project in Bibliotheek Kennemerwaard, locatie Heerhugowaard onder de titel Biebteenz. Een project rond het inrichten van een Jongerenhoek met daarbij horende activiteiten. Een mooi voorbeeld van uitbreiding van de bestaande klantparticipatie en co-creatie met kinderen in de basisschoolleeftijd ook bekend onder de naam 100 talenten.

Om een jongerenhoek te creëren voor en door jongeren in de bibliotheek in Heerhugowaard zijn we op zoek gegaan naar jongeren die hier intensief over wilden meedenken en praten. Een groep jongeren heeft zich aangemeld en na een bijeenkomst met prikkelende voorbeelden, stroomden de ideeën van de jongeren over tafel. De oprichting van de 'Biebteenz' was hiermee een feit.

Belangrijke volgende stap was om de plannen en ideeën van de Biebteenz te verwezenlijken. Om samen met de jongeren alles verder uit te werken en te maken zijn partners gezocht.
Onder andere is contact gezocht met het Horizon College afdeling meubelbouw . Leerlingen van het Horizoncollege hebben een mediabar ontworpen en gemaakt. Bij de mediabar kan iedereen kennis maken met de allernieuwste media, zoals de iPad, iMac, Xbox Kinect en de Nintendo 3DS.
Met graffity artiest Christiaan Heydenrijk zijn in een workshop met de jongeren pieces gemaakt zodat de witte muur op de afdeling opgevrolijkt kon worden.
In een workshop met meubeldesigner Richard Boers zijn met de jongeren de dinerbanken ontworpen. Bijzonder is dat dit een heel nieuw ontwerp was en de jongeren voor dit model een naam mochten kiezen: 'Biebzeat'.
Ook de indeling en samenstelling van de collectie moest aangepakt. Jongeren kijken hier heel anders naar dan volwassenen en dat betekende dat er een aantal zaken compleet anders zijn geworden.
De wisselwerking tussen de kennis en ervaring van de medewerkers en de wensen en de leefwereld van de doelgroep blijkt uniek en ontzettend waardevol te zijn.



Onder de deskundige en enthousiaste begeleiding van Joey Haakman en Jos Bijster is de jongerenhoek in Heerhugowaard nu geworden zoals de Biebteenz willen. Dat is een prachtige verbetering en een flinke stap op weg naar (steeds) meer participatie van klanten in de dienstverlening van de bibliotheek!

De eerste stap van een mooie tocht (7 dingen is van start gegaan)

Afgelopen maandagavond is 7 dingen van start gegaan in Kennemerwaard. In bibliotheek Alkmaar centrum was een enthousiaste groep van deelnemers aanwezig die de komende maanden aan de slag gaat met web 2.0.

Edo Postma van ProBiblio en Sanneke van der Meer van Kennemerwaard hebben een prachtige leergang samengesteld die zeer fraai is vormgegeven op site www.7dingen.nl.

7 dingen is een samenwerkingproject van Alkmaarsche Courant (Noordhollands Dagblad), Bibliotheek Kennemerwaard en ProBiblio.

Een mooi artikel in de Alkmaarse krant en op hun website in oktober jl. én een oproep voor deelnemers aan een leergang 7 dingen, heeft een flinke stroom kandidaten opgeleverd.
Behalve een grote groep enthousiaste deelnemers aan 7dingen (zo groot dat we met gemak 2 groepen kunnen vullen), bleken er meer bibliotheken geïnteresseerd in onze aanpak. Vandaar dat er maandag ook een aantal collega’s uit Zuid-Hollandse bibliotheken aanwezig waren die begin volgend jaar gaan starten.
Bibliotheek Kennemerwaard zal overigens naar verwachting starten met een tweede groep 7dingen in februari volgend jaar en ook de beoogde coaches hiervoor lopen mee in deze 1e cyclus.
Kortom: veel belangstelling!

En bij de deelnemers veel zin om van start te gaan. Voor deze mensen die gaan beginnen draait het - net als bij de varianten van 7dingen - allemaal om SPELEN, ONTDEKKEN en PLEZIER.
Het belangrijkst is dat zij leren door zelf aan de slag te gaan. Zij maken hun eigen reis, of liever trektocht, over het internet.
Het verschil tussen een reis en trektocht?
• Reizigers willen aankomen, voor hen is de bestemming het doel
• Trekkers zien wel waar ze uitkomen, voor hen is de trektocht de uitdaging

Laten we de 7dingers nu helemaal aan hun lot over? Natuurlijk niet: iedereen krijgt een ervaren gids of coach die je – als je hopeloos verdwaalt denkt te zijn en het even niet meer ziet zitten – weer op weg probeert te helpen.
Die coach is op het internet beschikbaar, maar ook tijdens een aantal spreekuren fysiek in de bibliotheek en ook tijdens drie plenaire bijeenkomsten in deze bibliotheek. Daarnaast hopen we dat de deelnemers ook steun aan elkaar hebben. Door andere deelnemers te volgen en te reageren op hun blogs stimuleren de 7dingers elkaar.
Matthie Bergman, de deelnemende journalist van het NHD zal regelmatig in de krant stukjes schrijven over de 7dingen.

De Alkmaarse krant, ProBiblio en Bibliotheek Kennemerwaard hopen en verwachten dat de deelnemers heel veel plezier gaan beleven aan hun 7dingen-trektocht. En dat er in heel veel bibliotheken nog heel veel 7dingers mogen volgen!

Over kansen waarnemen (Je gaat het pas zien als je het doorhebt)

Afgelopen week ben ik drie dagen bij de Universiteit van Antwerpen meegenomen in de verhalen van een aantal topvertellers. Dit alles in het kader van een van de leergangen van Avicenna.
Het thema van de driedaagse was Kansen waarnemen.
Een van de sprekers, Igor Byttebier van New Shoes Today, liet ons zien dat onze waarneming lang niet altijd zo goed is als wij denken en eigenlijk altijd volgens een aantal vaste patronen verloopt. Volgens Byttebier worden we voortdurend omringd door kansen, die eigenlijk pas beginnen te bestaan als je ze ziet. (Klinkt logisch he?;-)
In een aantal stappen probeerde Byttebier bij ons deelnemers een creatief denkproces (onder andere door te divergeren en te convergeren) op gang te brengen, maar niet nadat we een de hand van enkele opdrachten en voorbeelden inzicht kregen in het feit dat onze waarneming en creativiteit niet altijd even scherp en/of optimaal is.
Bekijk het volgende filmpje maar eens heel kritisch:
(Tip: zet het filmpje even stop na 55 seconden en kijk er dan nog eens een keertje - nog kritischer - naar)



Valt niet echt mee he?

Chrono - Joeri Dubbe wint Prijs Nederlandse Dansdagen

Al eerder schreef ik - vol enthousiasme en trots - over een aantal prachtige choreografieen van Joeri Dubbe. En omdat enige vorm van chauvinisme mij hierbij niet kan worden ontzegd: ook recensenten van Volkskrant,  AD en NRC zijn lovend over zijn werk.
Dubbe werkte in al zijn stukken tot nu met een vaste kern van mensen, onder wie lichtontwerper Tom Visser en componisten Marvin Boven en Thijs Kaldenbach.
Als voorlopige bekroning op het talent van Dubbe is hem onlangs de Prijs van de Nederlandse Dansdagen Maastricht 2011 uitgereikt. Deze prijs is bedoeld voor bijzondere choreografen die al een aantal in het oog springende projecten hebben gerealiseerd in het professionele circuit, maar nog geen structurele subsidie ontvangen.

Op dit moment is Chrono, de meest recente choreografie in een aantal theaters nog te zien.



Ook hiervoor enthousiasme in de pers, zoals in de Volkskrant waar Chrono vier sterren krijgt:

Dubbe’s choreografie weet bijna het hele uur te boeien. Onder rijen gloeilampen aan draden ontvouwt zich een intrigerende wereld. Anonieme zwarte figuren met capuchons, laten zich sturen door licht en geluid (…) Chrono steekt goed in elkaar en is verrassend."

7 dingen.nl. Een publieksvariant van 23 dingen

Geruime tijd na de introductie van 23dingen heeft inmiddels een behoorlijke delegatie van de medewerkers van bibliotheek Kennenemerwaard deelgenomen aan deze prachtige leergang. Dat heeft over het algemeen geleid tot behoorlijk wat enthousiasme en het oppakken van een aantal zaken zoals twitter, facebook en een (mooi) mediablog van medewerkers. Maar tot een mooie dienstverlening aan (individuele) klanten is het nog niet echt gekomen, op een aantal workshops hier en daar na dan.
Daar gaat zeer binnenkort echter gelukkig wel een einde komen, want komend weekend lanceren we 7dingen.nl. voor het algemene publiek.
Morgen, zaterdag 15 oktober, staat een interview met mijn collega Sanneke van der Meer over het sociale webproject '7 dingen' een gezamenlijk project van Kennemerwaard en het Noordhollandsdagblad  in de Alkmaarsche Courant (en vandaag een stukje op de website van de krant).
Lezers worden opgeroepen om zich op te geven voor een web 2.0 cursus, genaamd 7Dingen.
Deze cursus is geïnspireerd op 23Dingen en de volgende Dingen worden behandeld: bloggen, Google-account (en alles wat daar aan hangt, bijv. gmail, googledocs, iGoogle, reader), YouTube, Picasa, sociale media als Facebook, LinkedIn en Twitter, mediawijsheid (privacy, veiligheid), onze cWise catalogus en de NHD website.
De cursus is een samenwerkingsverband tussen het NHD, Bibliotheek Kennemerwaard en ProBiblio.
Net als bij 23dingen wordt gestart met een gezamenlijke bijeenkomst en afgesloten met een feestelijke slotbijeenkomst, waarin het NHD zorgt voor een spreker en een kadootje voor de deelnemers.
De coaching wordt verzorgd door de bibliotheek, ook weer in samenwerking met en ondersteuning door ProBiblio (Edo Postma). De coaching is niet alleen virtueel, maar ook worden er tweemaal per week inloopspreekuren gehouden in de bibliotheek in Alkmaar centrum. Tijdens deze spreekuren wordt trouwens bovendien aandacht besteedt aan de apparatuur van de Mediabar een co-creatie-project van ProBiblio, waaraan ook Kennemerwaard heeft deelgenomen.
Het gaat hier om een proef, zowel voor de krant als voor de bibliotheek, maar nadrukkelijk met de intentie er bij succes niet alleen een vervolg aan te geven, maar ook te streven naar uitbreiding in Noord-Holland, voor de verschillende regionale edities van het NHD.
Mijn verwachting zijn hooggespannen!

Foto: NHD

100 talenten & the National Library for Children and Young Adults

Bibliotheek Kennemerwaard locatie Heerhugowaard wordt 5 jaar na de nieuwbouw nog steeds bezocht door collega's uit het buitenland.
In juni jl. bijvoorbeeld bezocht een vijftiental 'sleutelfiguren' uit de Vlaamse bibliotheeksector (onder andere) Heerhugowaard. De reacties zijn erg enthousiast: 'Wat een geweldige manier om kinderen bij de bibliotheek te betrekken!' en 'We kregen allemaal een warm gevoel bij de Bibliotheek van 100 talenten.' (zie verder in Bibliotheekblad nr 9 2011, p 16 - 19)

Op 2 september jl. was de beurt aan een delegatie Zuid-Koreaanse jeugdbibliothecarissen en beleidsmedewerkers van de Library for Children and Young Adults . Het bezoek was onderdeel van een trip langs (jeugd)bibliotheken in Zweden, Denemarken en Nederland.
De collega's uit Korea kwamen speciaal naar Heerhugowaard om te horen en te leren van de wijze waarop kinderen participeren in de inrichting en het programma van Bibliotheek Kennemerwaard.

Tijdens dat bezoek realiseerde ik me nog weer eens dat participatie van klanten in de dienstverlening van de bibliotheek eigenlijk helemaal niet zo gewoon is in bibliotheekland en dat daarom de inspanningen en zeker ook de resultaten van de medewerkers van Heerhugowaard en Kennemerwaard bijzonder zijn. Daarom nog eens aandacht hiervoor.

100 talenten.
Karen Bertrams, samen met Rob Bruijnzeels en Monique Mosch een van de drijvende krachten achter de bibliotheek van de 100 talenten, vertelde de Koreanen op welke bijzondere wijze kinderen hebben meegewerkt aan het ontwikkelen van de nieuwe jeugdafdeling in Heerhugowaard.
Maar ook in de daarop volgende jaren zijn er vele projecten geweest waar bij kinderen meedachten en – werkten aan diensten en activiteiten in de bibliotheek. Eerder schreef ik al over de realisatie van de folder voor jeugdleden van Kennemerwaard. Een mooi voorbeeld van participatie van klanten van de bibliotheek.
Daarnaast worden de activiteiten ook niet beperkt tot Heerhugowaard. Dit najaar staat bijvoorbeeld een duurzaamheidsproject met Biebkidz in bibliotheek Castricum op stapel.

100 talenten tot 100 jaar
Maar waarom zou klantparticipatie en co-creatie beperkt blijven tot (school)kinderen?
In Heerhugowaard is op dit moment onder de werktitel Beebteenz een project aan de gang rond het inrichten van een Jongerenhoek met daarbij horende activiteiten.
En onder de titel '100 talenten tot 100 jaar' wordt gewerkt aan een soortgelijke aanpak van en met senioren.



Verwijzen naar Bibliotheekblad als het gaat om het enthousiasme van de collega's uit Korea kan ik (nog) niet. Maar enthousiast over de bibliotheek waren ze!